Preta la tradukaĵo de la libro de Álvaro Uribe Vélez "No hay causa perdida"

Finfine estas preta la tradukaĵo de la libro kies titolo en la hispana estas No hay causa perdida kaj en la angla No lost cause.

La libro (PDF) estas nun legebla kaj elŝutebla el jenaj retlokoj:

• LuisGuillermo.com
   
• PDF-ARCHIVE
   
• ISSUU
   
• SCRIBD

Mi avertas al la legantoj, ke se mi farus korektojn al la tradukaĵo, mi anstataŭigos la version kiu estas en mia retejo (LuisGuillermo.com) per tiu nova korektita versio. Eble mi ne anstataŭigos la versiojn kiuj estas el la aliaj retejoj. Do, kvankam mi kredas —optimisme— ke tiuj korektoj estos malmultaj kaj ne tro gravaj, la plej novan version vi trovos en mia retejo.

Mia tradukilaro

Mi volas nun mencii la ilojn per kiuj mi helpas min por la tradukado de libroj. Aperas kiel ligiloj la interretaj adresoj kiujn mi preferas, se ne estas problemo kun La Reto. Se mi havas problemon por aliro al La Reto, mi estas devigata uzi la paperan libron:

1. Gran Diccionario Español-Esperanto, far Fernando de Diego.
2. Plena Manlibro de Esperanta Gramatiko, far Bertilo Wennergren.
3. Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto, 2005, Ĉefredaktoro G. Waringhien.
4. Esperanta Bildvortaro, 1988, far Rudiger Eichholz. (papera aŭ skanita/pdf versio).
5. Plena Analiza Gramatiko, 1985, far K. Kalocsay kaj G. Waringhien. (papera aŭ skanita/pdf versio).
6. Kien La Poezio, 1957, far Brendon Clark (ĝi estas iomete utila pro siaj kvazaŭ-sinonimoj, papera aŭ skanita/pdf versio).
7. Tradukiloj en Interreto: http://translate.google.com, kaj iomete http://traduku.net.
8. Vikipedio (ne nur la esperantlingva kaj la hispanlingva versioj)
9. Tatoeba (ne tre utiligita).
10. Vorto Kontraŭ Sia Fono (ne tre utiligita).

Do, por la nuntempa tradukanto ekzistas, feliĉe, multaj helpoj.

Mia nova tradukado

Eble kelkaj legantoj de tiu ĉi blogo rememoras ke mi tradukis al Esperanto la libron "Ŝakon al la Teroro: La jaroj hororaj por la FARK", verkita de la nuna prezidento de Kolombio, Juan Manuel Santos.

Nu, jam ekde kelkaj semajnoj antaŭe mi entreprenis novan libro-tradukadon el hispana lingvo al Esperanto:

Ĉi-foje temas pri la historia kaj membiografia libro far la kolombia eksprezidento Álvaro Uribe Vélez "Ne Estas Afero Perdita", kiu aperis originale en lingvoj angla ("No Lost Causes" ) kaj hispana ("No Hay Causa Perdida").

Kompreneble, kaj bedaŭrinde, mi ne povas dediĉi multe pli da tempo al tiu tasko, do, ĝia fino prokrastiĝos pli ol kiom mi deziras. Ĉi-momente, proksimume 20% el la libro estas jam preta.

Mi esperas, post fini la tradukon, atingi la permeson de la eksprezidento por disponigi en Interreto la esperantlingvan version publike elŝuteblan.

ESPERANTO jam en translate.GOOGLE.com

Mi opinias ke la ĵusa enkonduko de Esperanto inter la lingvoj kiujn uzas la tradukilo de Google estas bonega novaĵo por la tutmonda plia diskonigo de nia kara lingvo.

Tio aldoniĝas al aliaj du aferoj, kiujn mi taksas signifoplenaj samsence: la Vikipedio en Esperanto, kaj la ebleco uzi Esperanton en la paĝaro de Google

Kvankam jam ekzistis aliaj tradukiloj al/el Esperanto en Interreto, kiel TRADUKU.NET, kaj GRAMTRANS.COM, tiuj ĉi estis rilate Esperanton -mi pensas- konitaj inter la esperantistoj, kaj ne tiom inter la publiko ĝenerale. Tiurilate la tradukilo de Google promesas pli grandan ĉeeston de Esperanto antaŭ la okuloj de multegaj uzantoj de la tradukilo de google en la tuta mondo. Krome, tiuj deantaŭe ekzistantaj tradukiloj havas tro limigitajn lingvoparojn.

Legindas la blogafiŝo de Google, okaze de la hieraŭa enkonduko de nia lingvo en sia traduksistemo, anglalingva kvankam espertantlingve titolita: Tutmonda helplingvo por ĉiuj homoj

Restas atendi konstantan plibonigon de la tradukilo bazita sur la statistiko de pli kaj pli da tradukoj faritaj.

Paŝeto al tradukado de poezio far komputilo

Esploristoj Dmitriy Genzel, Jakob Uszkoreit kaj Franz Ochde de Google Research raportis laboron en la direkto al la malfacilega tasko de tradukado de poezio fare de komputilo.

Tia tradukado, same kiel la kreado de humuraĵoj far komputiloj estas interesaj taskoj el vidpunkto de Artefarita Intelekto, malfacilaj taskoj en kiuj ankoraŭ mankas multege da laboro.

Raporto anglalingva pri la esploro de la menciita triopo de Google estas en:

► "Poetic" Statistical Machine Translation: Rhyme and Meter.

Ŝakon al la teroro, la libro

• Malfermi la libron per ISSUU.COM
   
• Malfermi la libron per PDF2ME.COM
   
• Malfermi aŭ elŝuti la PDF-an libron el mia retejo

Preta la tradukaĵo

Feliĉe, post sep monatoj da laboro (kvankam ne kun plentempa dediciĝo), la libro "Ŝakon al la teroro", mia esperanta versio de "Jaque al terror" far Juan Manuel Santos, JAM ESTAS TUTE PRETA en formo PDF (13.7 MB).
Mi ĵus skribis al la Eldonejo "Planeta" de Kolombio, por certiĝi ĉu ĝi rajtigas min pri la tradukado kaj permesas min publikigi la libron libere/senpage en Interreto. Se la respondo estus nea, mi devus —kun bedaŭro— forigi la tradukaĵon el la reto
http://luisguillermo.com/shakon.

Nuntempigo de 2010.09.04.10:53: Krom la menciita mesaĝo al la Eldonejo, mi ĵus sendis mesaĝon al la kolombia Prezidento Juan Manuel Santos, por ke li, kiel verkisto de la libro, aprobu la publikan disponigon de la esperantlingva libro en la reto. Nun mi atendas respondojn de la Eldonejo kaj de la Prezidento.

Pri la libro-tradukado kiun mi nun faras ++

"Eĉ guto malgranda,
konstante frapante,
traboras la monton granitan"

Mi jam preskaŭ finas la tradukadon de la libro.
La dumprogresa, ĉiutage kreskanta, tradukaĵo [dosiero PDF, 13.6 MB] estas elŝutebla el la jena retadreso:
http://luisguillermo.com/shakon
Nuntempigo: (2010.08.26) ĝi estas proksimume 97% de la libro.

Tradukilo GramTrans

Mi foje utiligas Traduku.net (pri kio mi iam blogis) por helpi min en tradukado Angla → Esperanto (kvankam la tradukilo ebligas tradukojn en/el alia linvoj el/en Esperanto).
Nu, dum la lastaj tagoj mi trovis la tradukilon GramTrans kiu ankaŭ jam inkluzivas tradukeblojn:
Angla → Esperanto.
Dana → Esperanto
Norvega → Esperanto
Portugala → Esperanto.
Bona afero, havi plian ilon por Esperanto.

Cetere, alia neforgesinda tradukilo estas Apertium kiu ebligas tradukadojn:
Esperanto → Angla
Angla → Esperanto
Kataluna → Esperanto
Hispana → Esperanto.

Lingvaj nuancoj: "La bona lingvo", tamen zorgeme

Dum mia nuntempa traduka tasko, krom vortarajn kaj gramatikajn librojn, mi ankaŭ tre ofte rigardas la opinion de "La bona lingvo" en ĝia parto "simplaj samsignifaj vortoj" (SSV). Tion mi faras ĉar mi, fundamente, ŝatas la ideon de tiu iniciato ekspluati, profiti, la kunmeteblon de la esperanta lingvo por atingi la novajn signifojn bezonatajn, sen enkonduko de nenecesaj neologismoj. Tamen, oni devas esti iom zorgema, kritika, kaj ne mensblinde obeema. Jen ekzemplo:

Pri la vorto "preventi", SSV: P proponas:

prevent·i → mal·help·i, antaŭ·mal·help·i, mal·ebl·ig·i

Tamen, mi opinias ke, ekzemple, "malhelpa medicino" (aŭ "malhelpa kuracado" kiel preferus SSV) estas preskaŭ absurdaĵo: Ĉu medicino kiu malhelpas? Mi opinias ke ni ĉiuj deziras medicinon kiu helpas!
Aliflanke: la signifo de "preventa medicino" estas tute klara.

Lingvaj nuancoj: "neniam estos malfrue por ke ..."

La intencita senco de jena esprimo en la hispana:
A- "Nunca será tarde para que X"
Esperante:
A'- "Neniam estos malfrue por ke X"
Estas ke:
S1- Sendepende de la tempo kiam okazos la fakto X, tiu fakto ne estos "malfrua fakto".

Tamen, kiam mi pensas ke la tradukaĵon A' mi intencas por internacia publiko; mi ekpensas ke leganto devenanta de alia kulturo kaj tre malsimila gepatra lingvo povus kompreni ion malsaman (kvankam en la praktiko ne multe gravas la diferenco):
S2- Se la fakto X neniam okazas, X estos "malfrua fakto"
Aŭ ekvivalente:
S2'- Se la fakto X okazas en la neniamo, X estos "malfrua fakto"

La tradukado en Esperanton igas min pensi pri pli da sencoj, logike penseblaj/eltireblaj el la esperanta teksto, ol kiam mi foje tradukas Hispane↔Angle

Lingvaj nuancoj: adjektivo antaŭe aŭ poste

Okaze de la libro-tradukado [2],[1], mi rimarkas pli lingvajn aferojn kaj nuancojn pri kiuj mi ne multe pripensis.
Nun mi pritraktas jenan aferon: Nuanco de frazo en Esperanto kiam la ordo estas SUBSTANTIVO + ADJEKTIVO, kompare kun kiam la ordo estas ADJEKTIVO + SUBSTANTIVO.
Foje oni preferas unu ordon aŭ la alian, ĉefe pro kutimo, pro bonsoneco, aŭ imitante la ordon en iu "natura" lingvo, sed oni ofte ne pensas pri efiko sur la signifnuancon, krom -eble- emfazo de la adjektivo kiam ĝi aperas post la substantivo (kompare al kiam ĝi aperas antaŭe).

Mi pensas ke simile ni agas en la Hispana, tamen, mi rimarkas sencdiferencon, ekzemple inter jenaj hispanlingvaj frazoj:
A- "Verificamos si nuestras tropas estuvieron allí"
B- "Verificamos si tropas nuestras estuvieron allí"

En Esperanto la respektivaj frazoj estas:
A'- "Ni kontrolis ĉu niaj trupoj estis tie"
B'- "Ni kontrolis ĉu trupoj niaj estis tie"

Mi kiel parolanto de la hispana (kolombia hispana) perceptas jenan sencdiferencon: La frazo A per nuestras tropas ŝajnas temi pri: (ĉiuj) niaj trupoj [iel tuteca]; dum la frazo B per tropas nuestras ŝajnas temi pri: (kelkaj el) niaj trupoj; aŭ kvazaŭ se estus: trupoj (el (tiuj)) niaj.

Ĉu samaj nuancoj ekzistas en Esperanto inter A' kaj B'? kaj kion pri aliaj lingvoj?

Pri la libro-tradukado kiun mi nun faras

En antaŭa blogafiŝo mi skribis pri libro-tradukado kiun mi nun faras. Poste, pro demanda komento kaj scivolemo de mia amiko Rubén Torres, mi klarigis pri kiu libro temas, kaj decidis meti la tradukaĵon en la reto dum kelka tempo.

Nun mi difinis ke la kelkatempa restado en la reto de la tradukaĵo (Ŝakon al la teroro: La jaroj hororaj por la FARK), ankoraŭ en frua disvolvo, estos nur ĝis la 28-a de januaro:
http://luisguillermo.com/etc/Sxakon_al_la_teroro.pdf

Malpli da blogado pro libro-tradukado

Eble mi blogos malpli ofte dum la venontaj tagoj (eĉ monatoj), ĉar, kiel mi menciis en la antaŭa blogafiŝo, mi dediĉas tempon al tradukado de hispanlingva (kolombia) libro, proksimume 360-paĝa, en Esperanton.
Pro la postuloj de tia traduka tasko, des pli mi miras pri la laboro de bonaj libro-tradukistoj ĝenerale, kaj de L. L. Zamenhof speciale, kiam nia kara lingvo estis ĵusnaskita bebo kaj li entreprenis grandegan tradukadan laboron. Kaj eĉ pli mirinda estas lia ekzemplo pro tio, ke ni disponas pri nuntempaj rimedoj (komputilo, Interreto, ktp.) kaj li tute ne!